Belastinglekkage in obligatiefondsen

Belasting betalen is belangrijk. Het zorgt ervoor dat je veilig over goed onderhouden straten kunt rijden en kinderen naar school kunnen (waar ze helaas veel te weinig financiële educatie krijgen, maar dat terzijde). Onnodig of dubbel belasting betalen is echter minder wenselijk en helaas komt dit nog geregeld voor in de beleggingswereld. Over het dividend dat bedrijven of fondsen uitkeren, kan belasting geheven worden door de betrokken overheden. Hoe dat geminimaliseerd kan worden licht ik onder andere hier en hier toe. Maar hoe zit dat nu met obligaties en obligatiefondsen, kennen die ook belastinglekkage?

Belastinglekkage op uitgekeerde rente van obligaties

Net als bij het dividendlek bij aandelen, manifesteert het belastinglek zich voor obligaties zich op drie manieren:

  1. De overheid van het land van vestiging van de obligatie kan belasting heffen op de rente (interest) die de obligatie uitkeert.
  2. De overheid van het land waar het beleggingsfonds is gevestigd, kan tevens belasting heffen op de uitkeringen die het fonds aan jou maakt of herinvesteert.
  3. Jouw eigen overheid kan de ontvangen uitkeringen belasten.

Van punt drie heb je als Nederlander last in de vorm van de vermogensrendementsheffing. Punt twee kan overigens vermeden worden door te beleggen in fondsen met een Ierse of Luxemburgse domicilie, waar wel bij gemeld moet worden dat de Luxemburgse fondsen vaak niet van belastingverdragen gebruik kunnen maken. Bij een Nederlands fonds dat dividend uitkeert, betaal je 15% dividendbelasting ondanks dat de bron van het dividend de rente uit obligaties is. Dit kan je in Box 1 verrekenen. Een Amerikaans fonds is verplicht dividend uit te keren en hierover wordt 15% Amerikaanse dividendbelasting ingehouden als je het W-8BEN formulier hebt ingevuld en Nederlands belastingplichtig bent. Deze Amerikaanse bronbelasting kan je echter alleen met de te betalen belasting in Box 3 verrekenen (vermogensrendementsheffing). Dan blijft punt één over en de vraag hoe groot dat lek is?

De situatie is voor obligaties gelukkig minder zwaar dan het lek bij dividend uit aandelen. Rente van obligaties wordt relatief vaak niet of minder belast dan aandelen door overheden, voorbeelden hiervan zijn Nederland, Duitsland en de VS (1). Belastingverdragen kunnen, indien er wel belasting geheven wordt, dit percentage nog verkleinen of doen verdwijnen.

Risicofactoren bij obligaties; belangrijker dan de lekkage!

Om wat meer duiding te bieden, heb ik voor een aantal fondsen de belastinglekkage berekend. In dit stuk heb ik de keuze tussen obligaties en spaardeposito’s toegelicht en zelf maak ik momenteel de keuze voor spaardeposito’s. Omdat ik in de toekomst wellicht weer overschakel naar obligaties, vond ik het de moeite waard om de lekkage voor obligaties ook inzichtelijk te maken.

De twee risico’s die bij obligaties de risico-rendementsverhouding bepalen, zijn het renterisico en het kredietrisico. Het renterisico houdt in dat als de rentes stijgen, de rentes die je op de obligaties die reeds in jouw bezit zijn minder waard worden en de prijs van jouw obligaties dus lager wordt. Een obligatie met een lange looptijd heeft meer risico dat de rentes in de looptijd stijgen dan een obligatie met een korte looptijd en zou dus ook meer rente moeten geven. Het kredietrisico gaat in op de verwachting dat de obligatie wordt afgelost door de uitgever. Een land als Nederland heeft een hogere kredietwaardigheid dan bijvoorbeeld Hongarije, dus bij de Hongaarse obligaties verwacht je meer rente ter compensatie. Voor beide risico’s geldt dat je in verhouding meer risico neemt dan je er in rendement voor terug krijgt.

Larry Swedroe beargumenteert in ‘The only guide to a winning bond strategy’ (affiliate link) dat het nemen van kredietrisico niet de moeite waard is en je je dus beter kunt beperken tot obligaties van aanbieders met een hoge kredietwaardigheid; waarbij je dus uitkomt bij staatsobligaties met een rating hoger dan AA. Het renterisico kan je benaderen met de (resterende) looptijden van de obligaties. Voor obligatiefondsen kan je dan kijken naar de gemiddelde duration. Als de duration bijvoorbeeld vijf jaar is, zou het fonds vijf procent in waarde dalen wanneer de rentes één procent stijgen. Wanneer de duration tien jaar is, zorgt een rentestijging al voor tien procent waardeverlies, enzovoorts. Swedroe geeft aan dat wanneer je obligaties aanhoudt om het risico van de portefeuille te verkleinen, je je dan het beste kunt beperken tot kortlopende obligaties met een looptijd van twee tot drie jaar. Wanneer je obligaties aanhoudt voor een grotere cashflow kan je de looptijd vergroten naar ongeveer vijf tot tien jaar. Een langere looptijd dan tien jaar is niet aan te raden, die wordt immers niet gecompenseerd door genoeg extra rendement om het grote renterisico te compenseren.

Zoals in Beleggen met dollars uitgelegd, heeft valutarisico een flinke vinger in de pap bij de volatiliteit van obligaties. Ik zou dus enkel kiezen voor obligaties uit de Eurozone, of obligaties waarbij het valutarisico is afgedekt in euro’s. Obligatiefondsen met domicilie in de VS vallen hierdoor bijna allemaal af.

Dit bovenstaand stuk licht toe op welke factoren ik in ieder geval zou letten bij het kiezen van obligatiefondsen. In het stuk hieronder waar ik voor een aantal fondsen de lekkage bereken, staan echter wel fondsen in die niet geheel aan mijn voorkeuren van looptijd, kredietkwaliteit of valutarisico voldoen. Dit artikel is dan ook vooral bedoeld om het effect van belastinglekkage bij verschillende obligatiefondsen te tonen, die vooral bepaald wordt door de landenspreiding in het fonds.

Lekkage per fonds

In de jaarverslagen van iShares kom je bij de rapportages over de obligatiefondsen nauwelijks de term tax withholding tegen, terwijl deze vrijwel altijd present is bij de financiële rapportages van de aandelenfondsen. De iShares Euro Aggregate Bond UCITS ETF (IEAG) heeft bijvoorbeeld geen post over inhouding van belasting, wat erop zou duiden dat het fonds geen belasting heeft betaald op de ontvangen rente. Als ik zo naar de landenlijst kijk, is dat te verklaren; op dit moment zit 80% van het fonds in Frankrijk, Duitsland, Italië, Spanje, Nederland, België en Oostenrijk, waarvan volgens het document van Deloitte alleen Italië en België belasting op rente heffen. De belastingverdragen tussen Ierland en deze twee landen (deze en deze) zorgen er echter voor dat het fonds toch geen belastinglekkage kent.

Bij het niet beursgenoteerde Euro Government Bond Index Fund van Vanguard (domicilie in Ierland) zie ik voor 2014 betaalde belasting van €6.068 op ontvangen rente van €74.200.938. Dit komt neer op een percentage van 0,008%. In 2013 lekte dit fonds geen belasting. Kortom, voor Ierse fondsen in Eurozone obligaties hoef je je over belastinglekkage geen zorgen te maken.

Ook voor wereldwijd gespreide obligatiefondsen zorgt belastinglekkage niet voor kopzorgen. Het niet-beursgenoteerde Ierse Vanguard Global Bond Index Fund lekte over 2014 €194.503 over €37.763.054 aan ontvangen rente. Dit komt neer op 0,52% per procent rente. Dus bij twee procent rente, heeft het fonds last gehad van 2×0,0052=0,01% belastinglek. De iShares Global Government Bond UCITS ETF (IGLO) kent geen post voor de betaalde belasting, suggererend dat er geen belastinglek is voor dit iShares fonds.

Een uitzondering op de lage lekkage voor obligatiefondsen vormt bijvoorbeeld de fondsen die beleggen in opkomende markten. De iShares Emerging Asia Local Government Bond UCITS ETF (SGEA) kent in het financieel jaar tot juni 2015 niet terug te vorderen belasting van $333 uit $2.672 aan rente-inkomsten. Dit komt neer op een lekkage van 333/2672=0,13%. De bovenstaande bedragen zijn overigens in duizendtallen, mocht je het je afvragen, wat verder niet uitmaakt voor de percentages. Aangezien het hogere kredietrisico niet de moeite waard is, lijkt mij deze lekkage een extra argument om je te beperken tot de ontwikkelde landen met hoge kredietwaardigheid.

Fondsen met Ierse domicilie kennen naast de lekkages van de fondsen zelf en de vermogensrendementsheffing, geen lekkage meer voor de Nederlandse belegger omdat Ierland uitgaand dividend niet belast. Dit kan een goede verklaring zijn waarom er nauwelijks fondsen in andere Europese landen gevestigd zijn die de obligaties fysiek aankopen. Uitkeringen van fondsen met Nederlandse of Amerikaanse domicilie kennen op het netto dividend nog inhouding van respectievelijk 15% Nederlandse en Amerikaanse dividendbelasting welke je pas in het volgende kalenderjaar terug kunt krijgen van de belastingdienst. Let bij het kiezen van een obligatiefonds dus goed op de domicilie van de onderliggende obligaties en die van het fonds, die bepalen immers hoeveel belastinglekkage je uiteindelijk hebt.

Tot slot

De fondsbelegger in obligaties hoeft zich dus over het algemeen geen zorgen te maken over het belastingspook bij gebruik van beleggingsfondsen gevestigd in Ierland. Op je hoede zijn voor hoge jaarlijkse kosten van het fonds of jouw broker zal bij obligaties een groter effect hebben. Mocht je kiezen voor het zelf los aankopen van obligaties, houd er dan rekening mee dat je mogelijk zelf actief belasting moet terugvragen van buitenlandse overheden en het dus verstandig is om de bijbehorende belastingverdragen te bestuderen. Overigens geldt voor obligaties niet dat meer spreiding ook per definitie beter is, dus jezelf beperken tot Nederlandse en Duitse obligaties zou ook al prima zijn.

Nog altijd kan ik mijzelf geen belastingexpert of beleggingsexpert noemen. Zie dit stuk en mijn andere stukken op deze site dan ook niet als advies, maar meer als mijn persoonlijke ervaringen en uitzoekwerk. Ik hoop uiteraard wel dat je hier wat aan hebt gehad en hoor het graag als je vragen hebt.

De informatie in dit stuk reflecteert mijn persoonlijke mening en bevindingen. Als je fouten aantreft of suggesties hebt, hoor ik die graag. Dit is niet bedoeld als beleggings- of belastingadvies of een aansporing tot aankoop van bepaalde effecten. Zie voor meer informatie de disclaimer.
Facebooktwittergoogle_pluslinkedinmailFacebooktwittergoogle_pluslinkedinmail

3 reacties op “Belastinglekkage in obligatiefondsen

  1. Wederom dank Mick voor het uitzoeken en delen van je bevindingen! Fijn om te weten dat dividend lekkage nauwelijks een rol speelt bij obligaties. Dat scheelt weer in het keuzeproces.

    Voor een newbie: obligaties klinken ingewikkelder dan aandelen. Couponrates, duration, etc. Wat merk je echter hiervan in de praktijk als je een obligatiefonds koopt zoals van iShares of Vanguard? Ook alleen maar dividend en koersniveau toch, zoals VTI?

      • Ha Sam,

        Geen dank, dat uitzoeken doe ik natuurlijk om zelf bij te leren en ik deel het om diezelfde reden, om te leren van de reacties. Dus daar helpen jij en anderen mij weer!

        Bij een obligatiefonds zie je inderdaad net als bij een aandelenfonds koersresultaat en eventuele dividenduitkeringen van het fonds, dat werkt hetzelfde. De YTM is een manier om het verwachte rendement te benaderen, dividenduitkering van bijvoorbeeld het afgelopen jaar kijkt alleen terug en hoeft niet per se iets over het toekomstige rendement of toekomstige dividend te zeggen. De rente en de looptijd bepalen het rendement van een obligatie met een hoge kredietwaardigheid, daardoor is de YTM bruikbaar (maar gaat er wel vanuit dat de rente in de markt niet wijzigt, dus naar de looptijd kijken is ook van belang). Bij aandelen is historisch gezien ongeveer de helft van het rendement door dividend veroorzaakt, de rest koerswinst. De dividenduitkering is bovendien veranderlijk, dus niet per se een indicator voor toekomstig rendement van een aandeel. Dividenduitkering is dus wel vergelijkbaar met de YTM, maar niet helemaal.

        Groet, Mick

Laat een reactie achter